Trump İran Hürmüz teklifi konusunda kararını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılmasını da içeren 7 günlük planını kabul etmediğini söyledi. Buna karşın Washington ile Tahran arasındaki dolaylı temasların tamamen kesilmediği ve bölgesel arabulucular üzerinden görüşmelerin sürdüğü bildiriliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, New York’ta yaptığı açıklamada Katar aracılığıyla ABD’ye 7 günlük bir plan sunduklarını duyurmuştu. Erakçi, gerekli koşulların yerine getirilmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğini ve ardından görüşmelerin başlayabileceğini belirtmişti.
Trump İran Hürmüz teklifini neden reddetti?
Trump, 26 Eylül’de Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada İran’ın sunduğu teklifi reddettiğini doğruladı ve öneriyi “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Böylece teklifin reddedildiğine ilişkin daha önce ABD basınına yansıyan haberlerin ardından Trump’ın kendi açıklaması da geldi.
İran’ın planında, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması ve İran’a yönelik bazı ekonomik ve askeri baskı unsurlarında geri adım atması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve nükleer müzakerelere dönülmesi öngörülüyordu. Tarafların bu koşulların kapsamı ve uygulanması konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
İran: Mutabakata bağlıyız
Trump’ın ret açıklaması, İran’ın müzakereleri bütünüyle reddettiği anlamına gelmiyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile 17 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptına bağlı olduklarını ve bunun uygulanmasını istediklerini açıkladı.
Pezeşkiyan, anlaşmazlıkların sabır ve müzakere yoluyla çözülmesi gerektiğini savunurken Washington’a yönelik güven sorununun devam ettiğini de dile getirdi. İran yönetimi ayrıca daha önce üzerinde uzlaşıldığını belirttiği şartlara geri dönülmesini talep ediyor.
Dolaylı görüşmeler tamamen sona ermiş değil
ABD tarafında teklife ret gelmesine rağmen diplomasi kanallarının tümüyle kapanmadığı belirtiliyor. ABD’li bir yetkilinin aktardığına göre Washington ve Tahran arasındaki görüşmeler bölgesel arabulucular üzerinden devam ediyor ve nükleer mesele de temasların başlıkları arasında bulunuyor.
New York’taki dolaylı temaslarda ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında Katar’ın mesaj taşıdığı bildirildi. Türkiye, Katar ve diğer bölgesel aktörlerin diplomatik sürecin yeniden canlandırılması için temas yürüttüğü de aktarılıyor.
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatı açısından dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Bu nedenle boğazdaki gemi trafiğinin geleceği yalnız ABD-İran ilişkileri açısından değil, küresel enerji fiyatları ve Türkiye dahil enerji ithalatçısı ülkeler açısından da yakından izleniyor.
Son gelişmelerin ardından mevcut tablo, İran’ın belirli koşullar karşılığında Hürmüz’ün yeniden açılması ve müzakerelere dönülmesini içeren bir plan sunduğunu; Trump’ın bu planı mevcut haliyle reddettiğini, ancak dolaylı diplomatik temasların sürdüğünü gösteriyor.
Öte yandan ABD basınında Trump’ın kasım ayındaki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılmasını değerlendirdiği yönünde haberler yayımlandı. Bu iddia henüz açıklanmış kesin bir ABD kararı değil; isimsiz ABD’li yetkililere dayandırılan bir basın haberi niteliğinde.
Kaynaklar: Donald Trump’ın 26 Eylül açıklamasını aktaran Anadolu Ajansı; İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin 7 günlük plana ilişkin açıklaması; İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın 17 Haziran mutabakatına ilişkin açıklaması; Reuters’ın 22 Eylül tarihli İran-ABD diplomasi ve Hürmüz haberi.
Yorumlar kapalı.