Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri
Mustafa Kemal Atatürk’ün konuşma, demeç, açıklama, mektup ve diğer belgelerini tarih, konu, belge türü ve cilt bilgisine göre keşfedin. Özgün kaynak metinleri editoryal özetlerden ayrı olarak sunulmaktadır.
Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’nin Selanik Şubesi’nin Kuruluşu Sırasında Yaptığı Konuşma
Mustafa Kemal, ülkenin içinde bulunduğu ağır koşullara, yabancı nüfuzuna ve istibdat yönetimine dikkat çekerek vatanın kurtarılması için örgütlü mücadele çağrısı yapıyor. Hürriyeti ilerleme ve kurtuluşun temel şartı olarak değerlendiriyor; daha önceki girişimlerin teşkilatsızlık nedeniyle başarıya ulaşamadığını belirterek kurulacak örgütün kararlı ve düzenli biçimde çalışması gerektiğini vurguluyor.
Salih Bey’e Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, Genelkurmay 1. Şube'de görevlendirildiğini bildirirken İstanbul'daki ortamı ve çevresindeki kişilerin tutumunu eleştiriyor. Orduyu ve memleketi kurtarmanın yoğun ve fedakâr bir çalışmayı gerektirdiğini ifade ediyor; mektubun devamında ortak arkadaşları hakkında haber soruyor ve selamlarını iletiyor.
Salih Bey’e Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, Salih Bey'e Şam vapuruyla Trablus'a gitmek üzere yola çıktığını ancak savaş ilanı üzerine geri dönerek İstanbul'da Genelkurmay 1. Şube'deki görevine devam ettiğini bildiriyor. Mektubunda ayrıca annesiyle ilgilenilmesini rica ediyor, maddi ve ailevi konulara değiniyor ve arkadaşlarıyla haberleşmesini sürdürüyor.
Doğu Kolu Kumandanlığına Verdiği Muharebe Emri
Mustafa Kemal, Derne'de düşmanın yapım hâlindeki tahkimatına karşı gerçekleştirilecek baskının planını ayrıntılı biçimde düzenliyor. Emirde birliklerin oluşturulması ve komutası, hareket ve hücum saatleri, ilerleme yönleri, ihtiyat kuvvetinin konumu, cephane ve el bombası dağıtımı ile kendi hareket planını belirliyor.
16/17 Ocak Muharebesi Hakkındaki Raporu
Mustafa Kemal, Derne'de düşmanın yeni tahkimatına karşı planlanan 16/17 Ocak 1912 baskınının hazırlık ve uygulama safhalarını rapor ediyor. Keşif bilgilerini, kuvvetlerin toplanmasında yaşanan sorunları, baskının gecikmesini, çatışmanın gelişimini ve geri çekilmeyi aktardıktan sonra verilen kayıpları bildiriyor. Raporun sonunda mevcut kuvvetlerin durumu ile şeyhler ve Arap mücahitlerin harekât sırasındaki tutumları hakkında gözlemlerini ve değerlendirmelerini sıralıyor.
Demiryolları Komiseri Kurmay Binbaşı Behiç Bey’e Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, Behiç Bey’e Trablusgarp’a ulaşmak için izledikleri yolculuğu kısaca anlattıktan sonra Derne’de gerçekleşen muharebenin gelişimini aktarıyor. İtalyan kuvvetlerinin bir pusu birliğine karşı başlattığı harekâtın genişlemesini, kendi kuvvetlerinin taarruza geçmesini, düşman saldırılarının birkaç kez durdurulmasını ve sonunda İtalyan birliklerinin geri çekilmesini anlatıyor; muharebenin bazı safhalarıyla daha önce katıldıkları bir manevra arasında benzerlik kuruyor.
Edirne Konusunda Harbiye Nezareti’ne Ali Fethi Bey ile Birlikte Yazdığı Uyarı Mektubu
Mustafa Kemal ve Ali Fethi Bey, Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî durumunu değerlendirerek Edirne’nin kurtarılması için izlenmesi gerektiğini düşündükleri hareket tarzını Harbiye Nezareti’ne bildiriyor. Çatalca ve Gelibolu’daki Osmanlı kuvvetleri ile Bulgar ordusunun durumunu karşılaştırıyor; Edirne’nin zaman kaybedilmeden kurtarılabilmesi için kararlı bir taarruz gerektiğini savunuyor ve Gelibolu’daki kuvvetlerin de bu amaç doğrultusunda kullanılmasını öneriyor.
Başkumandanlık Vekilliğine Çektiği Telgraf
Mustafa Kemal, Osmanlı askerlerine cihadın faziletleri hakkında ayrıca vaaz vermek üzere din adamları gönderilmesi önerisini değerlendiriyor. Birliklerde subaylar, kumandanlar ve alay müftüsü tarafından zaten gerekli öğütlerin verildiğini belirterek yeni bir girişimin ek fayda sağlamayacağını; aksine düşman tarafından ordunun manevi gücünün zayıfladığı şeklinde yorumlanabileceğini bildiriyor.
Kazım Karabekir Bey’e Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, Kâzım Karabekir’e yazdığı mektupta Sırp ordusu hakkında bilgi toplama görevi nedeniyle üst makamlarla yaşadığı yazışma sorunlarını anlatıyor. Verilen görevi eksiksiz yerine getirmeyi bir sorumluluk olarak gördüğünü, ancak karşılaştığı güçlükler nedeniyle açık talimat istediğini belirtiyor. Yazılarının emredici veya eleştirici görülmesine karşı çıkarken görev anlayışını, kişisel haysiyetini ve subayların şeref ve haysiyetinin yüksek tutulması gerektiğine ilişkin düşüncelerini açıklıyor.
Müstahkem Mevki Kumandanlığına Gönderdiği Rapor
Mustafa Kemal, Seddülbahir’de meydana gelen muharebenin gelişimini Müstahkem Mevki Kumandanlığı’na rapor ediyor. Düşman savaş gemilerinin bombardımanı altında kıyıya çıkarılan kuvvete karşı 27’nci Alay’ın bir müfrezesinin açtığı ateşi, yaklaşık üç saat süren çatışmayı ve süngü hücumu sonucunda çıkarma kuvvetinin geri çekilmesini anlatıyor. Raporun sonunda Osmanlı birliklerinin kayıplarını, kullanılan mühimmat miktarını ve silah zayiatını bildiriyor.
Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti’ne Balkanlar’daki Durum Hakkında Gönderdiği Rapor
Mustafa Kemal, Sofya askerî ataşesi olarak Balkanlar’daki siyasi ve askerî durumu değerlendiriyor. Bulgaristan’ın Osmanlı Devleti, Romanya ve Sırbistan ile ilişkilerini; Sırbistan ile Yunanistan arasındaki ittifakı ve bölgedeki diğer diplomatik gelişmeleri ayrı başlıklar altında inceliyor. Bulgaristan’ın gelecekteki politikasının yakından izlenmesini önerirken Edirne’nin tahkim edilmesini ve Trakya’da önemli bir askerî kuvvet bulundurulmasını gerekli görüyor.
Başkumandan Vekili Enver Paşa’ya Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, Enver Paşa’ya Çanakkale’deki askerî durumu aktararak Maydos bölgesi için daha önce öngördüğü savunma düzeninin düşmanın karaya çıkmasını güçleştirebileceğini belirtiyor ve Liman von Sanders’in aldığı tertibatı eleştiriyor. Arıburnu’na çıkan kuvvetlere karşı gerçekleştirdiği taarruzları ve devam eden çatışmaları anlattıktan sonra Alman komutanların değerlendirmelerine koşulsuz güvenilmemesi gerektiğini savunuyor ve Enver Paşa’nın bölgeye gelerek genel durumu bizzat sevk ve idare etmesini öneriyor.
İkinci Ordu Kumandanlığı’na Gönderdiği Rapor
Mustafa Kemal, emrindeki cephenin askerî durumunu İkinci Ordu Kumandanlığı’na ayrıntılı biçimde rapor ediyor. Hizan, Bitlis, Mutki, Sason, Kulp ve Palu bölgelerindeki birlik ve milis kuvvetlerini, Rus birlikleriyle gerçekleşen temas ve çatışmaları, düşmanın tahmini konumlarını ve çeşitli müfrezelere verilen görevleri açıklıyor. Ayrıca komşu birliklerle irtibatı, lojistik hazırlıkları ve Bitlis cephesinde yapmayı planladığı denetleme faaliyetini bildiriyor.
Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’ya Çektiği Telgraf
Mustafa Kemal, Ahmet İzzet Paşa’ya İskenderun’a İngiliz askeri çıkarılması ihtimaline karşı daha önce verdiği emri ve bu emrin son durumunu açıklıyor. Ülkenin içinde bulunduğu hassas şartlarda görev ve sorumluluk anlayışını ifade ederken askerî teşkilatın yeniden düzenlenmesine ilişkin görüşlerini de bildiriyor. 7’nci Ordu’nun kaldırılmasını değerlendiriyor ve askerî-idari nedenlerle Yıldırım Ordular Grubu bağlantısının hemen kesilmesinin güçlük yaratacağını belirterek “Yıldırım Grubu” adının korunmasını talep ediyor.
Başkumandanlık Erkân-ı Harbiye Riyaseti’ne Çektiği Telgraf
Mustafa Kemal, İskenderun’un İngilizler tarafından işgal edilmesi sırasında gerçekleşen tahliye işlemlerini ve taraflar arasında kararlaştırılan şartları Başkumandanlık Erkân-ı Harbiye Riyaseti’ne bildiriyor. Osmanlı birliklerinin çekileceği bölgeleri, askerî malzemenin durumunu ve sivil idare görevlilerinin yerlerinde kalmasını aktarıyor. Antakya ve çevresinde Osmanlı idari varlığının sürdürülmesine değiniyor; ayrıca İngilizlerin ileri sürdüğü Suriye sınırı ile tahliye sahasının sınırlarına ilişkin belirsizliklerin açıklığa kavuşturulmasını istiyor.
Minber Gazetesi’ne Verdiği Mülakat
Mustafa Kemal, askerlik hayatı ve siyasi faaliyetleri hakkındaki soruları yanıtlarken özellikle Sofya, Belgrad ve Çetine askerî ataşelikleri sırasında siyasi konularla ilgilendiğini belirtiyor. Bir milletin gücünü yalnızca silahlı kuvvetlerle değil; manevi, ilmî, teknik ve ahlaki kapasitesiyle birlikte değerlendiriyor ve güçlü bir ordunun iyi yetişmiş subay ve komutanlara dayanması gerektiğini ifade ediyor. İngilizlerle savaş meydanlarında karşı karşıya gelmiş olmasının kişisel bir düşmanlık doğurmadığını belirterek Osmanlı Devleti'nin hürriyet ve bağımsızlığına saygı gösterilmesi hâlinde iyi ilişkiler kurulabileceğini söylüyor. Ülkenin içinde bulunduğu koşullarda ise barışa, sükûnete ve sürekli çalışmaya ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.
Mondros Mütarekesi’nin Tatbik Tarzıyla İlgili Vakit Gazetesi Muharririne Verdiği Demeç
Mustafa Kemal, Mondros Mütarekesi'nin uygulanması sırasında ortaya çıkan anlaşmazlıkların hükûmetler arasında açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtiyor ve üzerinde anlaşmaya varılmış meselelerin askerî makamlar yerine diplomatik yollarla yürütülmesini savunuyor. Milletin siyasi iradesinin temsilcileri aracılığıyla ortaya çıkacağını, güvenilir bir hükûmetin de bu desteğe dayanması gerektiğini ifade ediyor. Meclis-i Mebusan'ın milleti temsil etmediği yönündeki görüşlere karşı çıkarak mevcut anayasal düzen içinde milletin meşru temsil organının Meclis olduğunu vurguluyor.
Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Riyâseti’ne Gönderdiği Rapor
Mustafa Kemal, Samsun ve çevresinde yaptığı incelemeler sonucunda bölgedeki güvenlik durumunu Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Riyâseti'ne bildiriyor. Raporda Müslüman ve Rum silahlı gruplarının faaliyetleri, bunların geçmişi, mevcut asker ve jandarma kuvvetlerinin yetersizliği ve yerel halkın güvenlik kaygıları ele alınıyor. Ayrıca raporda Pontus teşkilatıyla ilgili elde edildiği belirtilen bilgiler aktarılıyor ve asayişin sağlanması amacıyla alınan tedbirlerin sonuçlarının ayrıca bildirileceği ifade ediliyor.
Erzurum Kongresi’nin Açılışında Yaptığı Konuşma
Mustafa Kemal, Mondros Mütarekesi'nden sonra Osmanlı Devleti'nin ve ülkenin karşı karşıya kaldığı askerî ve siyasi tabloyu değerlendiriyor; işgalleri, dış müdahaleleri ve ülkenin çeşitli bölgelerinde ortaya çıkan tehlikeleri ele alıyor. Bu koşullar karşısında milletin kendi varlığını ve haklarını korumak amacıyla oluşturduğu yerel teşkilatların doğuşunu anlatıyor. Millî iradeye dayanan ortak bir teşkilatlanmanın gerekliliğini vurgulayarak bağımsızlığın korunmasını ve ülkenin geleceğine milletin kendisinin yön vermesini temel çıkış yolu olarak ortaya koyuyor.
Annesi Zübeyde Hanım’a Yazdığı Mektup
Mustafa Kemal, annesine yazdığı mektupta İstanbul'a dönmesi yönündeki baskıları, hükûmetle yaşanan gelişmeleri ve askerlik görevinden ayrılarak Anadolu'da kalma kararını anlatıyor. Anadolu halkının kendisine gösterdiği güven karşısında askerlikten ayrılıp milletin başında mücadeleyi ve teşkilatlanmayı sürdürmeyi tercih ettiğini açıklıyor. Annesini teselli etmeye çalışırken ailevi ve maddi konulara da değiniyor ve Sivas Kongresi için yola çıkacağını bildiriyor.
Erzurum Kongresi’nin Kapanışı Sırasında Yaptığı Konuşma
Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi'nin çalışmalarını tamamlaması dolayısıyla delegelere teşekkür ediyor. Kongrenin vatan ve milletin kurtuluşuna ilişkin temel kararlar aldığını, millî varlık ve birliğin ortaya konulmasına hizmet ettiğini belirterek çalışmaların hayırlı sonuçlar vermesi temennisiyle kongreyi kapatıyor.
Sivas Kongresi’nin Açılışında Yaptığı Konuşma
Mustafa Kemal, Mondros Mütarekesi'nden sonraki işgal ve müdahaleleri, merkezî hükûmetin içinde bulunduğu durumu ve ülkenin çeşitli bölgelerinde ortaya çıkan millî teşkilatları değerlendiriyor. Erzurum Kongresi'nden Sivas Kongresi'ne uzanan süreci açıklayarak bölgesel hareketlerin ülke çapında ortak bir irade ve teşkilat altında birleşmesi gereğini vurguluyor. Meclis-i Mebusan seçimleri, millî birlik ve yabancı himayesi tartışmalarına da değinerek kongrenin bütün ülkeyi ilgilendiren meseleleri ele alacağını belirtiyor.
Sivas Kongresi’ndeki Yemin Şekli Hakkında Yaptığı Açıklama
Mustafa Kemal, Sivas Kongresi'nde kabul edilecek yeminin kişisel amaçlardan uzak kalmayı, İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni yeniden canlandırmaya çalışmamayı ve mevcut siyasi partilerden herhangi birinin amaçlarına hizmet etmemeyi güvence altına almak için düzenlendiğini açıklıyor. Bu ifadelerin, kongrenin İttihat ve Terakki'ye hizmet ettiği yönündeki dış propaganda ve iddialara karşı gerekli görüldüğünü belirtiyor.
Teşkilat-ı Milliye Hakkında Yenigün Gazetesi’ne Verdiği Mülakat
Mustafa Kemal, Millî Teşkilat'ın mütareke sonrasında ülkenin çeşitli bölgelerinde hakların korunması amacıyla ayrı ayrı ortaya çıkan teşkilatların birleşmesiyle oluştuğunu anlatıyor. Hareketin İttihat ve Terakki'nin devamı veya bir siyasi parti olmadığını, gayrimüslimlere karşı gizli bir amaç taşımadığını ve seçimlere doğrudan müdahale etmeyeceğini belirtiyor. Seçilecek milletvekillerinin millî esasları desteklemesini umduğunu, kendisinin de millet tarafından seçilmesi hâlinde milletvekilliğini kabul edebileceğini ifade ediyor.
Atatürk Arşivi
Belgeler, konuşmalar ve kronoloji arasında ilerleyerek Cumhuriyet’in kuruluş dönemini farklı kaynaklar üzerinden keşfedin.
Atatürk Kronolojisi
Atatürk’ün yaşamındaki önemli olayları tarihe, yıla ve konuya göre keşfedin.
Kronolojiyi keşfetNutuk Sesli Kitap
Nutuk’u üç bölümlük sesli kitap serisiyle dinleyin ve tarihsel süreci takip edin.
Nutuk’u dinleMeclis Açış Konuşmaları
Atatürk’ün TBMM açış konuşmalarını tam metinleri, özetleri ve kaynaklarıyla inceleyin.
Konuşmaları inceleAtatürk’ün Söylev ve Demeçleri
Atatürk’ün 1906–1938 arasındaki 377 söylev ve demeç belgesini özgün kaynak metinleriyle inceleyin.
Şu anda buradasınızAtatürk Haritası
Atatürk’ün yaşamı, yurt gezileri ve tarihsel olaylarla ilişkili şehirleri etkileşimli Türkiye haritasında keşfedin.
Haritayı keşfetAtatürk’ün Kalkınma Hamleleri
Sanayi, madencilik, ulaştırma, bankacılık, tarım ve ekonomik kurumlar alanındaki kalkınma hamlelerini keşfedin.
Kalkınma hamlelerini inceleDoğru Bilinen Yanlışlar
Atatürk, Millî Mücadele ve Cumhuriyet tarihi hakkında sık tekrarlanan iddiaları kaynakları ve belgeleriyle inceleyin.
İddiaları inceleAtatürk Bilgi Yarışması
Atatürk, Millî Mücadele ve Cumhuriyet tarihi hakkındaki bilgilerinizi sorularla sınayın.
Bilgi yarışmasına katılAtatürk Haberleri
Atatürk hakkında yayımlanan güncel haberleri, araştırmaları ve analizleri inceleyin. Şu anda 15 içerik bulunuyor.
Atatürk haberlerini incele