Doğru Bilinen Yanlışlar
Atatürk, Millî Mücadele ve Cumhuriyet'in kuruluş dönemi hakkında sık tekrarlanan iddiaları; resmî belgeler, birincil kaynaklar ve kurumsal tarih çalışmalarından hareketle inceleyin.
Yöntem: “Kanıtlanmamış” hükmü “yanlış” anlamına gelmez. Bir iddianın doğrulanabilmesi için güvenilir ve izlenebilir bir kaynak zinciri gerekir.
İddiaları kaynaklarıyla inceleyin
Bir hüküm seçin veya kişi, olay, antlaşma, kurum ve kavram üzerinden arama yapın.
Lozan Antlaşması 100 yıllıktı.
Lozan Barış Antlaşması'nda 100 yıllık bir yürürlük süresi veya 2023'te sona erme hükmü yoktur.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Lozan Barış Antlaşması'nda 100 yıllık bir yürürlük süresi veya 2023'te sona erme hükmü yoktur.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan Antlaşması'na yönelik iddialar hakkında Meclis haberi TBMM
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
Lozan Antlaşması'nın gizli maddeleri vardır.
Resmî antlaşma metni ve yayımlanmış Lozan belgeleri içinde bu iddiayı doğrulayan bir gizli madde gösterilememektedir. Böyle bir iddia için doğrulanabilir belge gerekir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Resmî antlaşma metni ve yayımlanmış Lozan belgeleri içinde bu iddiayı doğrulayan bir gizli madde gösterilememektedir. Böyle bir iddia için doğrulanabilir belge gerekir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan Antlaşması'na yönelik iddialar hakkında Meclis haberi TBMM
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
Lozan Türkiye'nin 2023'e kadar maden çıkarmasını yasakladı.
Antlaşmada böyle bir yasak yoktur. Cumhuriyet döneminde 2023'ten çok önce madencilik yapılmış; MTA ve Etibank 1935'te kurulmuştur.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Antlaşmada böyle bir yasak yoktur. Cumhuriyet döneminde 2023'ten çok önce madencilik yapılmış; MTA ve Etibank 1935'te kurulmuştur.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
- Lozan üzerine kurumsal yayın ve sempozyum kaynakları Atatürk Araştırma Merkezi
Lozan Türkiye'nin 2023'e kadar petrol çıkarmasını yasakladı.
Antlaşmada petrol çıkarma yasağı yoktur. Cumhuriyet döneminde 1930'larda petrol arama ve sondajları başlamış, 1940'ta Raman'da petrol bulunan kuyu kayda geçmiştir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Antlaşmada petrol çıkarma yasağı yoktur. Cumhuriyet döneminde 1930'larda petrol arama ve sondajları başlamış, 1940'ta Raman'da petrol bulunan kuyu kayda geçmiştir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
- Lozan üzerine kurumsal yayın ve sempozyum kaynakları Atatürk Araştırma Merkezi
Lozan ile Boğazlar tamamen ve süresiz yabancıların kontrolüne bırakıldı.
1923 Boğazlar rejimi Türkiye'nin egemenliğine bazı sınırlamalar getirdi; ancak rejim süresiz ve değişmez değildi. 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesiyle yeniden düzenlendi.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
1923 Boğazlar rejimi Türkiye'nin egemenliğine bazı sınırlamalar getirdi; ancak rejim süresiz ve değişmez değildi. 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesiyle yeniden düzenlendi.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
- Türk Boğazları ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi T.C. Dışişleri Bakanlığı
Vahdettin, Mustafa Kemal'i Millî Mücadele'yi başlatması için Samsun'a gönderdi.
Mustafa Kemal Paşa 9. Ordu Müfettişi olarak resmî görevle Anadolu'ya gönderildi; görevlendirmenin amacı Millî Mücadele'yi başlatmak değildi. Samsun sonrasındaki millî teşkilatlanma faaliyetleri görevin sınırlarını aşarak İstanbul hükûmetiyle çatışmaya dönüştü.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Mustafa Kemal Paşa 9. Ordu Müfettişi olarak resmî görevle Anadolu'ya gönderildi; görevlendirmenin amacı Millî Mücadele'yi başlatmak değildi. Samsun sonrasındaki millî teşkilatlanma faaliyetleri görevin sınırlarını aşarak İstanbul hükûmetiyle çatışmaya dönüştü.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Samsun'dan Erzurum'a Mustafa Kemal / dönem belgeleri Atatürk Araştırma Merkezi
- Mütareke Dönemi Ordu Müfettişlikleri Atatürk Ansiklopedisi
Vahdettin, Mustafa Kemal'e Millî Mücadele'yi başlatması için büyük miktarda para verdi.
Resmî görevlendirme ve yolculuk masraflarıyla, bağımsızlık hareketini başlatmak amacıyla verildiği ileri sürülen özel para birbirinden ayrılmalıdır. İkinci iddia güvenilir birincil belge gösterilmeden doğrulanmış sayılamaz.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Resmî görevlendirme ve yolculuk masraflarıyla, bağımsızlık hareketini başlatmak amacıyla verildiği ileri sürülen özel para birbirinden ayrılmalıdır. İkinci iddia güvenilir birincil belge gösterilmeden doğrulanmış sayılamaz.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Samsun'dan Erzurum'a Mustafa Kemal / dönem belgeleri Atatürk Araştırma Merkezi
- Mütareke Dönemi Ordu Müfettişlikleri Atatürk Ansiklopedisi
Kurtuluş Savaşı'nı yalnız Kuvâ-yı Milliye kazandı; düzenli orduya gerek olmadı.
Kuvâ-yı Milliye işgale karşı ilk direnişte önemli rol oynadı; TBMM 1920'de millî birlikleri düzenli orduya bağlama sürecini hızlandırdı ve savaşın sonraki büyük muharebeleri düzenli orduyla yürütüldü.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Kuvâ-yı Milliye işgale karşı ilk direnişte önemli rol oynadı; TBMM 1920'de millî birlikleri düzenli orduya bağlama sürecini hızlandırdı ve savaşın sonraki büyük muharebeleri düzenli orduyla yürütüldü.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I - Kuvâ-yı Milliye'den düzenli orduya geçiş Atatürk Araştırma Merkezi
Millî Mücadele hiçbir dış yardım almadan yürütüldü.
Millî Mücadele büyük ölçüde Anadolu'nun insan ve kaynaklarına dayandı; bunun yanında dışarıdan para, silah ve malzeme yardımları da alındı. Bu yardımlar mücadelenin yerli toplumsal ve askerî temelini ortadan kaldırmaz.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Millî Mücadele büyük ölçüde Anadolu'nun insan ve kaynaklarına dayandı; bunun yanında dışarıdan para, silah ve malzeme yardımları da alındı. Bu yardımlar mücadelenin yerli toplumsal ve askerî temelini ortadan kaldırmaz.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I Atatürk Araştırma Merkezi
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I - Sovyetlerden Gelen Yardımlar Atatürk Araştırma Merkezi
İstanbul Hükûmeti ile Ankara hareketi Millî Mücadele boyunca aynı amacı ve siyaseti izledi.
İstanbul hükûmetleri ile Ankara'daki millî hareket arasında egemenlik, direniş ve İtilaf Devletleriyle ilişkiler konusunda temel çatışmalar yaşandı.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
İstanbul hükûmetleri ile Ankara'daki millî hareket arasında egemenlik, direniş ve İtilaf Devletleriyle ilişkiler konusunda temel çatışmalar yaşandı.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I Atatürk Araştırma Merkezi
Cumhuriyet 29 Ekim 1923 gecesi hiçbir hazırlık olmadan birden ilan edildi.
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te hukuken ilan edildi; fakat 1920'de TBMM'nin açılması, 1921 Anayasası ve 1922'de saltanatın kaldırılması gibi bir siyasal-hukuki sürecin devamıydı.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te hukuken ilan edildi; fakat 1920'de TBMM'nin açılması, 1921 Anayasası ve 1922'de saltanatın kaldırılması gibi bir siyasal-hukuki sürecin devamıydı.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Cumhuriyet Bayramımız Kutlu Olsun Atatürk Araştırma Merkezi
- 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ve 29 Ekim 1923 değişiklikleri TBMM
Cumhuriyet yalnız birkaç milletvekilinin bulunduğu bir Mecliste ilan edildi.
29 Ekim 1923'te anayasa değişikliği TBMM'de kabul edildi; aynı gün Mustafa Kemal Mecliste bulunan 158 milletvekilinin oyuyla Cumhurbaşkanı seçildi.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
29 Ekim 1923'te anayasa değişikliği TBMM'de kabul edildi; aynı gün Mustafa Kemal Mecliste bulunan 158 milletvekilinin oyuyla Cumhurbaşkanı seçildi.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
Saltanat ile halifelik aynı gün kaldırıldı.
Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırıldı. Halifelik 3 Mart 1924'e kadar devam etti ve ayrı bir kanunla kaldırıldı.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırıldı. Halifelik 3 Mart 1924'e kadar devam etti ve ayrı bir kanunla kaldırıldı.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Siyasal Devrimler Atatürk Araştırma Merkezi
- Halifeliğin Kaldırılması Atatürk Araştırma Merkezi
- 1924 yılı siyasal ve hukuki düzenlemelerine ilişkin TBMM yayını TBMM
Cumhuriyet döneminde bütün dinî kurumlar tek bir kanunla kapatıldı.
Halifelik, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti, eğitim kurumları ile tekke ve zaviyeler farklı hukuki düzenlemeler ve tarihlerle ele alındı. Tek bir kanunun bütün dinî kurumları kapattığı anlatımı doğru değildir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Halifelik, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti, eğitim kurumları ile tekke ve zaviyeler farklı hukuki düzenlemeler ve tarihlerle ele alındı. Tek bir kanunun bütün dinî kurumları kapattığı anlatımı doğru değildir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Siyasal Devrimler Atatürk Araştırma Merkezi
- Cumhuriyet Dönemi Eğitim Politikaları - 430 sayılı Kanun Atatürk Araştırma Merkezi
- 1924 yılı siyasal ve hukuki düzenlemelerine ilişkin TBMM yayını TBMM
Harf Devrimi bir gecede yapıldı ve halk ertesi gün eski yazıyı kullanamaz hâle geldi.
Latin esaslı Türk alfabesine geçiş 1928'de kanunlaştı; öncesinde tartışma ve hazırlıklar, sonrasında geçiş takvimi ve eğitim seferberliği vardı.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Latin esaslı Türk alfabesine geçiş 1928'de kanunlaştı; öncesinde tartışma ve hazırlıklar, sonrasında geçiş takvimi ve eğitim seferberliği vardı.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi II - Harf İnkılabı bölümü Atatürk Araştırma Merkezi
- 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun TBMM
Latin esaslı Türk alfabesini Atatürk icat etti.
Latin alfabesi Atatürk'ten yüzyıllar önce vardı. 1928 reformunda Türkçeye uygun Latin esaslı alfabenin hazırlanması ve resmî kabulü söz konusudur.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Latin alfabesi Atatürk'ten yüzyıllar önce vardı. 1928 reformunda Türkçeye uygun Latin esaslı alfabenin hazırlanması ve resmî kabulü söz konusudur.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi II - Harf İnkılabı bölümü Atatürk Araştırma Merkezi
- 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun TBMM
Şapka Kanunu bütün vatandaşlara her zaman şapka takma zorunluluğu getirdi.
Şapka Kanunu'nun hukuki kapsamı, internetteki 'her vatandaşa her yerde sürekli şapka takma zorunluluğu' anlatımından farklıdır. Kanun metni ve dönemin kamu görevlileri/kıyafet düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Şapka Kanunu'nun hukuki kapsamı, internetteki 'her vatandaşa her yerde sürekli şapka takma zorunluluğu' anlatımından farklıdır. Kanun metni ve dönemin kamu görevlileri/kıyafet düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Devrim ve Türk Devrimleri Atatürk Araştırma Merkezi
- 671 sayılı Şapka İktisası Hakkında Kanun TBMM
Şapka takmadığı için binlerce kişi idam edildi.
Yalnızca şapka takmama fiili nedeniyle binlerce kişinin idam edildiğini doğrulayan güvenilir tarihsel kayıt bulunmamaktadır. Dönemin protestoları, başka suçlamalar ve İstiklâl Mahkemesi kararları birbirine karıştırılmamalıdır.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Yalnızca şapka takmama fiili nedeniyle binlerce kişinin idam edildiğini doğrulayan güvenilir tarihsel kayıt bulunmamaktadır. Dönemin protestoları, başka suçlamalar ve İstiklâl Mahkemesi kararları birbirine karıştırılmamalıdır.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Devrim ve Türk Devrimleri Atatürk Araştırma Merkezi
- 671 sayılı Şapka İktisası Hakkında Kanun TBMM
Tevhid-i Tedrisat Kanunu Türkiye'de din eğitimini tamamen yasakladı.
430 sayılı Kanun eğitim kurumlarını Maarif Vekâletine bağlayarak öğretimi birleştirdi; kanunun kendisi din eğitiminin tamamını yasaklayan bir hüküm değildir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
430 sayılı Kanun eğitim kurumlarını Maarif Vekâletine bağlayarak öğretimi birleştirdi; kanunun kendisi din eğitiminin tamamını yasaklayan bir hüküm değildir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Cumhuriyet Dönemi Eğitim Politikaları - 430 sayılı Kanun Atatürk Araştırma Merkezi
- 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu TBMM
Atatürk döneminde bütün camiler kapatıldı.
Atatürk döneminde bütün camiler kapatılmadı. Bununla birlikte özellikle 1930'larda yapılan tasnifler sonucunda ihtiyaç dışı sayılan bazı cami ve mescitler kapatıldı, başka amaçlarla kullanıldı veya elden çıkarıldı. Aynı dönemde çok sayıda cami ibadete açık kaldı ve cami görevlilerinin atanması ile idaresine ilişkin mevzuat yürürlükteydi.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Atatürk döneminde bütün camiler kapatılmadı. Bununla birlikte özellikle 1930'larda yapılan tasnifler sonucunda ihtiyaç dışı sayılan bazı cami ve mescitler kapatıldı, başka amaçlarla kullanıldı veya elden çıkarıldı. Aynı dönemde çok sayıda cami ibadete açık kaldı ve cami görevlilerinin atanması ile idaresine ilişkin mevzuat yürürlükteydi.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Din ve Hayat, 2025 - erken Cumhuriyet dönemi dinî uygulamalarına ilişkin çalışma Diyanet İşleri Başkanlığı / İstanbul Müftülüğü
- Diyanet İşleri Başkanlığı Atatürk Ansiklopedisi
Atatürk ezanı tamamen yasakladı.
Ezanın kendisi yasaklanmadı; 1932'den itibaren Türkçe ezan uygulaması yürütüldü. Arapça ezana ilişkin uygulama ve sonraki cezai mevzuat ayrıca tarihsel dönemlerine göre ele alınmalıdır.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Ezanın kendisi yasaklanmadı; 1932'den itibaren Türkçe ezan uygulaması yürütüldü. Arapça ezana ilişkin uygulama ve sonraki cezai mevzuat ayrıca tarihsel dönemlerine göre ele alınmalıdır.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Din ve Hayat, 2025 - erken Cumhuriyet dönemi dinî uygulamalarına ilişkin çalışma Diyanet İşleri Başkanlığı / İstanbul Müftülüğü
- Türkçe Ezan uygulamasına ilişkin kurumsal ansiklopedi maddesi Atatürk Ansiklopedisi
Atatürk döneminde Türkiye hiç dış borç almadı.
Cumhuriyet ekonomik bağımsızlığa önem verdi; ancak 'hiç dış borç alınmadı' şeklindeki mutlak ifade doğru değildir. Dış kredi ve finansman anlaşmaları proje ve yıllar bazında ayrıca belgelenmelidir.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Cumhuriyet ekonomik bağımsızlığa önem verdi; ancak 'hiç dış borç alınmadı' şeklindeki mutlak ifade doğru değildir. Dış kredi ve finansman anlaşmaları proje ve yıllar bazında ayrıca belgelenmelidir.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Ekonomi ve Kalkınma Atatürk Araştırma Merkezi
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Atatürk Ansiklopedisi
Osmanlı Devleti'nin bütün dış borçlarını yalnız Türkiye Cumhuriyeti ödedi.
Lozan'ın mali hükümleri çerçevesinde Osmanlı kamu borçları, imparatorluktan ayrılan topraklar ve ilgili devletler arasında paylaştırıldı; Türkiye kendi payını üstlendi.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Lozan'ın mali hükümleri çerçevesinde Osmanlı kamu borçları, imparatorluktan ayrılan topraklar ve ilgili devletler arasında paylaştırıldı; Türkiye kendi payını üstlendi.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan üzerine kurumsal yayın ve sempozyum kaynakları Atatürk Araştırma Merkezi
- Lozan Barış Antlaşması ve Lozan belgeleri T.C. Dışişleri Bakanlığı
Atatürk dönemindeki bütün fabrikaları devlet kurdu; özel sektör yoktu.
Özellikle 1930'larda devletçilik sanayileşmede güçlü rol oynadı; buna rağmen özel girişim, ticaret ve karma ekonomik yapı varlığını sürdürdü.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Özellikle 1930'larda devletçilik sanayileşmede güçlü rol oynadı; buna rağmen özel girişim, ticaret ve karma ekonomik yapı varlığını sürdürdü.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Ekonomi ve Kalkınma Atatürk Araştırma Merkezi
- Devletçilik Atatürk Araştırma Merkezi
Atatürk yabancı sermayeye tamamen karşıydı.
Atatürk yabancı sermayeyi bütünüyle reddetmedi; bağımsızlık ve Türk kanunlarına uyma şartıyla yabancı sermayeden yararlanılabileceğini açıkça ifade etti.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Atatürk yabancı sermayeyi bütünüyle reddetmedi; bağımsızlık ve Türk kanunlarına uyma şartıyla yabancı sermayeden yararlanılabileceğini açıkça ifade etti.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Ekonomi ve Kalkınma Atatürk Araştırma Merkezi
- Devletçilik Atatürk Araştırma Merkezi
Musul Lozan Antlaşması'yla doğrudan İngiltere'ye bırakıldı.
Musul sorunu Lozan'da kesin çözülemedi; Türkiye-Irak sınırının ilgili bölümü sonraki görüşmelere bırakıldı ve süreç 1926 Ankara Antlaşmasıyla sonuçlandı.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Musul sorunu Lozan'da kesin çözülemedi; Türkiye-Irak sınırının ilgili bölümü sonraki görüşmelere bırakıldı ve süreç 1926 Ankara Antlaşmasıyla sonuçlandı.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Lozan üzerine kurumsal yayın ve sempozyum kaynakları Atatürk Araştırma Merkezi
- Cumhuriyetin İlk On Yılı ve Balkan Paktı (1923-1934) - Musul ve 1926 Ankara Antlaşması T.C. Dışişleri Bakanlığı
Hatay Atatürk hayattayken Türkiye'ye katıldı.
Hatay Devleti 2 Eylül 1938'de kuruldu. Türkiye'ye katılma kararı ve katılım 1939'da, Atatürk'ün ölümünden sonra gerçekleşti.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Hatay Devleti 2 Eylül 1938'de kuruldu. Türkiye'ye katılma kararı ve katılım 1939'da, Atatürk'ün ölümünden sonra gerçekleşti.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Hatay'ın Anavatana Katılışı Atatürk Araştırma Merkezi
- Hatay'ın Türkiye'ye katılma sürecine ilişkin TBMM yayını TBMM
'Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir.' sözü Atatürk'e ait değildir.
İfade 29 Ekim 1933 tarihli Onuncu Yıl konuşmasının kaynaklı metninde yer almaktadır.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
İfade 29 Ekim 1933 tarihli Onuncu Yıl konuşmasının kaynaklı metninde yer almaktadır.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Söz doğrulaması
“Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir.”
Atıf durumu: verified
Kaynaklar
- Milliyetçilik, Millî Birlik ve Beraberlik - Onuncu Yıl konuşması Atatürk Araştırma Merkezi
'Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.' sözü Atatürk'e ait değildir.
İfade 18 Haziran 1926'da İzmir suikastı teşebbüsü sonrasında Anadolu Ajansı'na verilen demeçte yer alır ve ATAM'ın Söylev ve Demeçler Cilt III metninde kaynaklandırılmıştır.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
İfade 18 Haziran 1926'da İzmir suikastı teşebbüsü sonrasında Anadolu Ajansı'na verilen demeçte yer alır ve ATAM'ın Söylev ve Demeçler Cilt III metninde kaynaklandırılmıştır.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Söz doğrulaması
“Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”
Atıf durumu: verified
Kaynaklar
- Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri Cilt III - 18 Haziran 1926 Anadolu Ajansı demeci Atatürk Araştırma Merkezi
'Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse, bilimi seçin.' sözü Atatürk'ün doğrulanmış sözüdür.
Bu tam cümlenin güvenilir birincil kaynağı tespit edilememiştir. Atatürk'ün bilim ve aklı vurgulayan kaynaklı başka sözleri vardır; düşünsel benzerlik bu cümlenin ona ait olduğunu kanıtlamaz.
Kanıtları ve kaynakları incele
İddianın aslı ne?
Bu tam cümlenin güvenilir birincil kaynağı tespit edilememiştir. Atatürk'ün bilim ve aklı vurgulayan kaynaklı başka sözleri vardır; düşünsel benzerlik bu cümlenin ona ait olduğunu kanıtlamaz.
Kaynak notu
Hüküm, aşağıdaki kaynak kayıtlarıyla ilişkilendirilmiştir. Yayın öncesinde özgün belge/tutanak sayfa numarası bulunan maddelerde sayfa düzeyi son kontrol yapılmalıdır.
Söz doğrulaması
“Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse, bilimi seçin.”
Atıf durumu: unverified
Kaynaklar
- Atatürk'e Göre Atatürk Atatürk Araştırma Merkezi
Atatürk Arşivi
Belgeler, konuşmalar ve kronoloji arasında ilerleyerek Cumhuriyet’in kuruluş dönemini farklı kaynaklar üzerinden keşfedin.
Atatürk Kronolojisi
Atatürk’ün yaşamındaki önemli olayları tarihe, yıla ve konuya göre keşfedin.
Kronolojiyi keşfetNutuk Sesli Kitap
Nutuk’u üç bölümlük sesli kitap serisiyle dinleyin ve tarihsel süreci takip edin.
Nutuk’u dinleMeclis Açış Konuşmaları
Atatürk’ün TBMM açış konuşmalarını tam metinleri, özetleri ve kaynaklarıyla inceleyin.
Konuşmaları inceleAtatürk’ün Söylev ve Demeçleri
Atatürk’ün 1906–1938 arasındaki 377 söylev ve demeç belgesini özgün kaynak metinleriyle inceleyin.
Söylev ve demeçleri inceleAtatürk Haritası
Atatürk’ün yaşamı, yurt gezileri ve tarihsel olaylarla ilişkili şehirleri etkileşimli Türkiye haritasında keşfedin.
Haritayı keşfetAtatürk’ün Kalkınma Hamleleri
Sanayi, madencilik, ulaştırma, bankacılık, tarım ve ekonomik kurumlar alanındaki kalkınma hamlelerini keşfedin.
Kalkınma hamlelerini inceleDoğru Bilinen Yanlışlar
Atatürk, Millî Mücadele ve Cumhuriyet tarihi hakkında sık tekrarlanan iddiaları kaynakları ve belgeleriyle inceleyin.
Şu anda buradasınızAtatürk Bilgi Yarışması
Atatürk, Millî Mücadele ve Cumhuriyet tarihi hakkındaki bilgilerinizi sorularla sınayın.
Bilgi yarışmasına katılAtatürk Haberleri
Atatürk hakkında yayımlanan güncel haberleri, araştırmaları ve analizleri inceleyin. Şu anda 15 içerik bulunuyor.
Atatürk haberlerini incele