Hürmüz Boğazı toplantısı, İran ile Körfez ülkeleri arasında deniz trafiğinin güvenliğine ilişkin diplomatik çözüm beklentisinin arttığı bir dönemde ertelendi. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, pazartesi günü yapılması planlanan bölgesel buluşmanın uzlaşının güçlendirilmesi amacıyla ileri bir tarihe bırakıldığını açıkladı. Karar, bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar ve petrol sevkiyatına ilişkin endişelerin yeniden yükseldiği bir süreçte geldi.
Reuters’ın aktardığına göre İranlı yetkililer, Umman’daki toplantıya Körfez Arap ülkeleriyle birlikte katılarak Hürmüz Boğazı’ndaki gemi rotalarının yönetimine ilişkin Tahran ile Maskat arasında yürütülen görüşmeleri ele almayı planlıyordu. İran Dışişleri Bakanlığından bir yetkili ise ertelemenin bazı bölge ülkelerinin talebi üzerine, İran ve Umman’ın ortak kararıyla alındığını bildirdi.
Hürmüz Boğazı toplantısı neden ertelendi?
Umman tarafından yapılan açıklamada toplantının ertelenmesinde bölgesel uzlaşının sağlanması hedefi öne çıkarıldı. Yeni toplantı tarihi henüz açıklanmadı. İran tarafı, uygun bir tarih belirlenmesi için Umman ile koordinasyonun devam edeceğini duyurdu. Bahreyn ise daha önce İran’ın katıldığı toplantıda yer almayacağını açıklamıştı.
Diplomatik sürecin yavaşlaması, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinin normal seviyelerin altında seyrettiği bir döneme denk geldi. Reuters’ın gemi takip verilerine dayandırdığı haberine göre hafta sonunda boğazdan geçen ticari gemilerin sayısı son dönemdeki ortalamaların altında kaldı. Bazı gemilerin güvenlik gerekçesiyle otomatik tanımlama sistemlerini kapatmış olabileceği için gerçek geçiş sayısının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerinde
Hürmüz’deki belirsizlik enerji piyasalarına da yansıdı. Brent petrol pazartesi günü yaklaşık yüzde 3 yükselerek 107 doların üzerine çıktı. ABD ham petrolü ise yaklaşık 103 dolar seviyesine yükseldi. Fiyatlardaki hareketin arkasında yalnızca diplomatik toplantının ertelenmesi değil, Suudi Arabistan’daki enerji altyapısına ve Körfez’deki gemilere yönelik son saldırıların yarattığı arz endişesi de bulunuyor.
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından dünyanın en kritik geçiş noktalarından biri. Savaş öncesindeki dönemde küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin bu güzergâhtan taşındığı belirtiliyordu. Bu nedenle boğazdaki gemi hareketlerinin azalması veya geçiş güvenliğine ilişkin risklerin artması, petrol fiyatlarından navlun maliyetlerine kadar geniş bir alanda etkili olabiliyor.
Suudi Arabistan’ın alternatif petrol hattı da baskı altında
Bölgedeki riskleri artıran bir başka gelişme Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattında yaşandı. Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan petrolün Kızıldeniz kıyısına taşınmasını sağlayan hattın saldırı sonrasında geçici olarak devre dışı kalması, alternatif ihracat güzergâhlarına ilişkin endişeleri artırdı. Hattaki hasarın ne kadar sürede giderileceğine ilişkin farklı tahminler bulunuyor.
Hürmüz’deki sorunlara Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb çevresindeki güvenlik risklerinin de eklenmesi, küresel enerji taşımacılığında aynı anda birden fazla kritik geçiş noktasının baskı altında kalabileceği endişesini güçlendiriyor. Bu tablo özellikle petrol ithalatçısı ülkelerde enerji maliyetleri ve enflasyon görünümü açısından yakından takip ediliyor.
Yeni toplantı tarihi diplomasi açısından belirleyici olacak
Hürmüz Boğazı toplantısı için yeni bir tarih açıklanması, İran ile Körfez ülkeleri arasındaki diplomatik temasların devam edip etmeyeceğinin ilk göstergelerinden biri olacak. Umman uzun süredir bölgedeki taraflar arasında arabuluculuk rolü üstlenirken, Maskat yönetiminin diyaloğu sürdürme yönündeki açıklamaları diplomatik kanalın tamamen kapanmadığını gösteriyor.
Buna karşılık sahadaki saldırılar, gemi trafiğindeki düşüş ve enerji altyapısına yönelik riskler diplomatik çözüm üzerindeki baskıyı artırıyor. Önümüzdeki günlerde hem Umman’ın yeni toplantı takvimine ilişkin açıklaması hem de İran ve Körfez ülkelerinden gelecek mesajlar yakından izlenecek.
Hürmüz ve Orta Doğu’daki gelişmeler küresel petrol piyasasını doğrudan etkilediği için, diplomatik sürecin seyri yalnızca bölge ülkeleri açısından değil dünya ekonomisi açısından da önem taşıyor. Dünya gündemindeki diğer gelişmeleri ATA TV Haber Dünya sayfasından takip edebilirsiniz.
Yorumlar kapalı.