Türkiye üretim verileri temmuz ayında ekonominin farklı kollarında aynı yönü göstermedi. İnşaat üretimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,7 azalırken hizmet üretimi yüzde 3 arttı. Sanayi üretiminde ise yıllık yüzde 0,3’lük sınırlı bir gerileme kaydedildi. Böylece aynı döneme ait üç gösterge, ekonomide tek yönlü bir üretim hareketinden çok sektörlere göre değişen bir görünüm ortaya koydu.
Tablonun en belirgin düşüşü inşaatta görüldü. Ancak yıllık gerileme, sektörün bütün alt başlıklarında aynı şekilde gerçekleşmedi. Bina inşaatı yıllık bazda yüzde 8 azalırken bina dışı yapıların inşaatında yüzde 14’lük artış kaydedildi. İnşaat üretiminin bir önceki aya göre yüzde 1,1 yükselmesi de yıllık ve aylık görünüm arasındaki farkı belirginleştirdi.
Sanayide sınırlı düşüş, hizmetlerde artış
Üretim göstergelerinin ikinci ayağında sanayi yer aldı. TÜİK’in temmuz verilerine göre sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 0,3, aylık bazda ise yüzde 1 azaldı. Yıllık değişimin sınırlı kalmasına karşın aylık gerileme, sanayide temmuz performansının yakından izlenmesine neden olan göstergelerden biri oldu.
Hizmet üretimi ise aynı dönemde diğer iki göstergeden pozitif ayrıştı. Hizmet üretim endeksi temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3 yükseldi. Böylece sanayi ve inşaatın yıllık bazda eksi bölgede bulunduğu ayda hizmetlerde büyüme kaydedilmiş oldu.
Bu üç rakam birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan asıl dikkat çekici nokta, ekonominin üretim tarafındaki hareketin sektörler arasında eşit dağılmaması. İnşaatta yıllık düşüş daha belirgin görünürken sanayide değişim sıfıra yakın kaldı; hizmet üretimi ise artış yönünde hareket etti.
İnşaatın içinde de iki farklı yön var
Temmuz verilerinin ayrıntıları, yalnızca sektörler arasında değil aynı sektörün kendi içinde de farklılaşma olduğunu gösteriyor. Bina inşaatındaki yüzde 8’lik yıllık düşüşe karşılık bina dışı yapılardaki yüzde 14’lük artış, toplam inşaat endeksindeki gerilemenin arkasındaki yapıyı daha görünür hale getiriyor.
Bu nedenle yüzde 4,7’lik toplam inşaat üretimi düşüşü tek başına sektörün bütün faaliyet alanlarının aynı ölçüde küçüldüğü anlamına gelmiyor. Altyapı ve bina dışı yapı faaliyetlerindeki artış, bina inşaatındaki gerilemeye karşı farklı bir eğilim sergiliyor.
Ciro artışı üretim artışıyla aynı şey değil
Temmuz ayına ilişkin bir başka TÜİK göstergesi de tabloya farklı bir açı ekliyor. Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinin toplam cirosu yıllık yüzde 30,2 arttı. Ancak ciro endeksindeki artış ile üretim endekslerindeki değişimi aynı gösterge gibi değerlendirmemek gerekiyor. Ciro parasal büyüklüğü, üretim endeksleri ise üretim hacmindeki hareketi izliyor.
Bu ayrım, ekonomideki güncel görünümü okurken yalnızca nominal gelir artışına değil, sektörlerin fiili üretim hareketlerine de bakılması gerektiğini gösteriyor. Temmuz verileri bu açıdan hizmetlerin yıllık bazda pozitif ayrıştığı, inşaatta düşüşün belirginleştiği ve sanayinin sınırlı bir gerileme gösterdiği bir tablo ortaya koyuyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun güncel üretim göstergeleri ve haber bültenleri TÜİK’in resmi internet sitesinde yayımlanıyor.
Önümüzdeki aylarda açıklanacak yeni üretim endeksleri, temmuzda ortaya çıkan bu ayrışmanın geçici bir görünüm mü olduğunu yoksa sektörler arasında daha kalıcı bir farklılaşmaya mı dönüştüğünü gösterecek.
Yorumlar kapalı.