9 Eylül İzmir’in Kurtuluşu, Millî Mücadele’nin askerî zaferinin simge günlerinden biri olarak 104. yılında anılıyor. 26 Ağustos’ta başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos’ta kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi ve Mustafa Kemal Paşa’nın 1 Eylül’de verdiği tarihî emirle başlayan takip harekâtı, Türk ordusunun 9 Eylül 1922’de İzmir’e ulaşmasıyla tarihî bir dönüm noktasına vardı.
9 Eylül İzmir’in Kurtuluşu: Büyük Taarruz’dan İzmir’e uzanan yol
1922 yazına gelindiğinde Millî Mücadele’nin geleceğini belirleyecek büyük askerî harekât için hazırlıklar tamamlanmıştı. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın taarruz kararı doğrultusunda Türk ordusu 26 Ağustos 1922 sabahı harekete geçti. Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile birlikte harekâtı Kocatepe’den yönetti.
Türk ordusunun taarruzu kısa sürede sonuç verdi. Yunan kuvvetlerinin savunma hatları kırılırken, 30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi harekâtın belirleyici aşamalarından biri oldu. Bu zaferin ardından amaç, geri çekilen kuvvetlerin Batı Anadolu’da yeni bir savunma hattı kurmasına fırsat vermeden takip harekâtını sürdürmekti.
“Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”
Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül 1922’de Türk ordusuna yayımladığı bildiride tarihe geçen emrini verdi: “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” Bu emir, 30 Ağustos’ta kazanılan askerî başarının ardından harekâtın durmayacağını ortaya koyuyordu.
Takip harekâtıyla Türk ordusu Batı Anadolu boyunca hızla ilerledi. Atatürk Araştırma Merkezi’nin aktardığı tarihsel bilgilere göre ordunun ana kuvvetleri, savaş araçlarıyla birlikte yaklaşık 400 kilometrelik mesafeyi 10 gün içinde geçti. Süvari birlikleri İzmir yönünde ilerlerken, farklı güzergâhlardaki birlikler de geri çekilen Yunan kuvvetlerini takip etti.
9 Eylül 1922: Türk ordusu İzmir’de
Takip harekâtının sonunda Türk birlikleri 9 Eylül 1922 sabahı İzmir’e girdi. İzmir’in kurtuluşu yalnızca bir kentin yeniden kontrol altına alınması anlamına gelmiyordu. 15 Mayıs 1919’da İzmir’in işgali, Anadolu’daki Millî Mücadele sürecinin en önemli kırılma noktalarından biri olmuştu. Bu nedenle 9 Eylül, yaklaşık üç yılı aşkın süre önce işgal edilen kentin yeniden özgürlüğüne kavuşmasının simgesi hâline geldi.
Türk birliklerinin İzmir’e ulaşmasının ardından Kadifekale’ye Türk bayrağı çekildi. Böylece Büyük Taarruz’un ardından başlayan takip harekâtı, Millî Mücadele’nin askerî safhasının sonucunu belirleyen en önemli gelişmelerden biri olarak tarihe geçti.
Mustafa Kemal Paşa 10 Eylül’de İzmir’e geldi
Tarihsel kronolojide zaman zaman karıştırılan önemli ayrıntılardan biri Mustafa Kemal Paşa’nın İzmir’e geliş tarihidir. Türk ordusu 9 Eylül 1922’de İzmir’e girerken, Mustafa Kemal Paşa bir gün sonra, 10 Eylül’de beraberinde Fevzi Paşa ile kente ulaştı. Halkın yoğun karşılaması eşliğinde İzmir’e giren Mustafa Kemal Paşa, askerlerin gösterdiği gayret ve fedakârlığı takdirle karşıladı.
Bu nedenle 9 Eylül İzmir’in Kurtuluşu, Mustafa Kemal Paşa’nın şahsen İzmir’e giriş günü değil; Türk ordusunun kente ulaştığı ve işgalin sona erdiği tarih olarak anılıyor.
Askerî zaferden bağımsız Türkiye’ye
9 Eylül’ün tarihsel önemi İzmir’in kurtuluşuyla sınırlı kalmadı. Büyük Taarruz ile başlayan süreç, Millî Mücadele’nin askerî safhasının sonucunu belirledi. Bundan sonraki aşamada askerî başarı diplomasi masasına taşındı. 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı; ardından Lozan görüşmeleri başladı.
Bu gelişmeler, savaş meydanında elde edilen başarının bağımsız bir devletin uluslararası alanda tanınmasına uzanan siyasi sürecin önünü açtı. Mustafa Kemal Paşa ise kazanılan zaferi yalnızca komuta kademesine değil, milletin kararlılığına ve ordunun ortak mücadelesine bağlayan bir yaklaşımı öne çıkardı.
104 yıl sonra 9 Eylül
9 Eylül 1922’nin üzerinden 104 yıl geçti. İzmir’in kurtuluşu; Büyük Taarruz’un planlanmasından 30 Ağustos zaferine, 1 Eylül’de verilen tarihî emirden Türk ordusunun hızlı ilerleyişine kadar uzanan büyük mücadelenin sembol tarihlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Başta Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını saygı ve minnetle anıyoruz.
Kaynaklar: Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM) • Kültür ve Turizm Bakanlığı • ATA TV Haber
9 Eylül İzmir’in Kurtuluşu, 104 yıl sonra da Millî Mücadele’nin kararlılığını ve bağımsızlık idealini hatırlatan tarihî bir miras olarak yaşamaya devam ediyor.
Yorumlar kapalı.