25 Eylül gazete manşetleri, Türkiye’nin gündemindeki hareketliliği farklı pencerelerden birinci sayfalara taşıdı. Cuma sabahı gazetelerin önemli bir bölümünde fon soruşturması geniş yer bulurken geçim sıkıntısı, Birleşmiş Milletler’deki gelişmeler ve A Milli Futbol Takımı’nın Fransa maçı da öne çıkan başlıklar arasındaydı. Aynı gelişmeye bakan gazetelerin seçtiği ayrıntılar ise birbirinden oldukça farklıydı.
ATA TV Haber’in Basında Manşetler serisinin ilk gününde bütün gazeteleri sıralamak yerine, günün gündemini anlamaya yardımcı olan ana ve alt manşetleri bir araya getirdik. Böylece 25 Eylül sabahında Türkiye basınının hangi konular üzerinde yoğunlaştığına daha geniş bir pencereden bakıyoruz.
25 Eylül gazete manşetlerinde fon soruşturması ağırlığı
Sözcü, güne Sermaye Piyasası Kurulu ve borsadaki şirketler üzerinden oldukça sert bir manşetle başladı. Gazetenin ana başlığı, “SPK, borsayı bir masa bir sandalye şirketle doldurmuş!” oldu. Sözcü, kendi tahvil ihracı başvurusunun reddedilmesiyle bazı şirketlere verilen izinleri karşılaştırarak SPK’nın uygulamalarını sorguladı.
Sözcü’nün birinci sayfasında bununla yetinilmedi. Fon soruşturmasına ilişkin siyasi açıklamalar, Ümit Özdağ ve Erkan Baş’ın değerlendirmeleri de sayfada yer aldı. Gazete bir diğer dikkat çekici siyasi gelişmeyi belediye başkanları üzerinden gördü. Böylece birinci sayfada ekonomi, soruşturma ve iç siyasetin birbirine bağlandığı yoğun bir gündem oluştu.
Nefes de fon dosyasını günün önemli konularından biri olarak gördü. Ancak aynı dosyanın başka bir yönüne yoğunlaştı ve “Vurgunu iki kez gizlemişler” başlığıyla soruşturmanın arka planındaki işlemleri öne çıkardı. Gazetenin yaklaşımında, soruşturma başlamadan önce gerçekleştiği belirtilen para ve mal varlığı hareketleri dikkat çekti.
Karar’ın tercihi de benzer noktaya temas etti. Gazete “Haberi aldılar parayı kaçırdılar” başlığıyla, operasyon öncesindeki para transferleri ve lüks araçların devriyle ilgili bulguları manşetine taşıdı. Böylece fon soruşturması aynı sabah farklı gazetelerde ortak gündem olsa da her yayın dosyanın başka bir parçasını büyüteç altına aldı.
Yeni Şafak aynı dosyaya Erdoğan’ın açıklamasıyla baktı
Yeni Şafak’ın 25 Eylül sayfasında da fon soruşturması önemli yer tuttu. Ancak gazete dosyayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamaları üzerinden öne çıkardı. “Sorumlu kim varsa hesap sorulacak” başlığı, gazetenin günün ana gündemlerinden biri oldu.
Yeni Şafak yalnızca Erdoğan’ın açıklamasıyla yetinmedi. Fon soruşturmasında adı geçen şirket ve kişilere ilişkin yeni ayrıntıları da alt başlıklarda okuyucusuna taşıdı. Böylece aynı soruşturma Sözcü’de SPK’nın kararları, Nefes ve Karar’da operasyon öncesindeki işlemler, Yeni Şafak’ta ise Cumhurbaşkanı’nın açıklaması ve soruşturmanın hukuki seyri üzerinden görünür hale geldi.
Gazetenin dikkat çeken bir başka başlığı kara para ile mücadeleydi. FATF’nin Türkiye’nin tavsiyelere uyum sürecine ilişkin değerlendirmesi “Kara paraya üç yıllık takip” başlığıyla sayfaya taşındı.
Spor sayfasına geçildiğinde ise günün önemli gelişmesi A Milli Takım’dı. Yeni Şafak, Türkiye’nin Fransa ile oynayacağı UEFA Uluslar A Ligi karşılaşmasını “Yeniden başlıyoruz” başlığıyla gördü. Ay-yıldızlıların Kocaeli’deki karşılaşması günün spor gündeminde gazetelerin ortak başlıklarından biri haline geldi.
Yeniçağ’ın manşetinde vatandaşın mutfağı vardı
Gazetelerin tamamı sabaha fon soruşturmasıyla başlamadı. Yeniçağ, doğrudan vatandaşın günlük yaşamına dokunan ekonomik tabloyu birinci sayfasının merkezine yerleştirdi. Gazetenin manşeti “Maaşlar yerinde sayıyor gıda fiyatları katlanıyor” oldu.
Yeniçağ, Birleşik Kamu-İş’in araştırmasını temel alan haberinde ücretlerdeki artışla gıda fiyatlarındaki yükseliş arasındaki farkı gündeme taşıdı. Gazetenin aktardığı araştırmaya göre eylül ayında gıda fiyatları aylık yüzde 2,73 yükselirken yılın ilk dokuz ayındaki artış yüzde 41,5’e ulaştı. Yıllık artış ise yüzde 52,3 olarak hesaplandı.
Özellikle sebze, meyve ve bakliyat fiyatlarındaki yükseliş gazetenin haberinde öne çıkan ayrıntılar arasındaydı. Böylece Yeniçağ’ın birinci sayfası, günün siyasi ve finansal soruşturmalarından farklı olarak doğrudan mutfak harcamalarına ve satın alma gücüne odaklandı.
Hürriyet’te fon hesapları ve lüks araçlar öne çıktı
Fon soruşturması Hürriyet’in gündeminde de önemli yer tuttu. Gazete, soruşturma kapsamındaki fon hesaplarında bulunan milyonlarca liranın dondurulması ve bazı lüks araçların düşük bedellerle devredildiğinin belirlenmesi üzerinde durdu.
Bu tercih, soruşturmanın aynı gün içinde ne kadar farklı başlıklara ayrıldığını da gösteriyor. Sözcü SPK’nın şirketlere yaklaşımını sorgularken, Karar operasyon öncesindeki para transferlerine, Hürriyet ise soruşturma kapsamında alınan mali tedbirlere ve araç devirlerine ağırlık verdi.
Dış politikada ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki gelişmeler birçok gazetenin gündemindeydi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun konuşması sırasında bazı heyetlerin salonu terk etmesi Sabah ve Milliyet’in de öne çıkardığı gelişmeler arasında yer aldı. Aynı olay farklı yayınlarda kullanılan dil değişse de BM gündeminin günün dış politika başlıklarından biri olduğunu gösterdi.
Türkiye Gazetesi tüketicinin değişen harcamalarına baktı
Türkiye Gazetesi’nin ekonomi gündeminde ise günlük hayatın başka bir yönü vardı. Gazete, sonbaharla birlikte kışlık giyim alışverişinin maliyetini dışarıda yemek harcamalarıyla karşılaştırdı. Bir kişinin temel kışlık giyim ihtiyacının yaklaşık 6-8 bin lirayı bulduğu, dört kişilik bir ailenin dışarıdaki tek öğünlük yemek hesabının ise 2-3 bin liraya ulaşabildiği aktarıldı.
Haber, yüksek fiyatların tüketicinin alışveriş alışkanlıklarını nasıl değiştirdiğine odaklandı. Böylece Yeniçağ gıda fiyatlarının genel seyrini manşete taşırken Türkiye Gazetesi aynı ekonomik baskının günlük tüketim tercihlerine yansımasını farklı bir örnek üzerinden ele aldı.
Manşetlerin dili: Aynı gündem, farklı ayrıntılar
25 Eylül basınının en dikkat çekici özelliği, fon soruşturmasının çok sayıda gazetede yer almasına rağmen aynı manşetin tekrar edilmemesi oldu. Gazetelerin her biri dosyanın farklı bir noktasını öne çıkardı.
Sözcü SPK’nın kararlarını ve şirketlere yönelik yaklaşımını tartışmaya açarken Nefes ve Karar operasyon öncesindeki işlemlere yöneldi. Hürriyet soruşturma kapsamında alınan mali tedbirleri, Yeni Şafak ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarını ve soruşturmanın devamına ilişkin mesajları öne çıkardı.
Yeniçağ’ın tercihi ise bu ortak gündemin dışına çıktı. Gazete birinci sayfasını gıda fiyatları ve ücretler arasındaki makasa ayırdı. Türkiye Gazetesi de tüketicinin değişen harcama tercihlerine odaklanarak ekonomik gündemi günlük hayat üzerinden ele aldı.
Birleşmiş Milletler’deki gelişmeler ve Türkiye-Fransa karşılaşması da günün ikinci büyük ortak alanını oluşturdu. Netanyahu’nun BM konuşması farklı gazetelerde dış politika başlığı olarak yer bulurken A Milli Takım’ın Fransa maçı spor sayfalarının önemli gündemiydi.
Bu tablo, bir gazetenin birinci sayfasının yalnızca “bugün ne oldu?” sorusuna değil, aynı zamanda “bugün hangi ayrıntı daha önemli görüldü?” sorusuna da cevap verdiğini gösteriyor. Basında Manşetler serisinde amacımız da tam olarak bu farkı görünür kılmak: gazetelerin kapaklarını kopyalamak yerine, günün öne çıkan manşetlerini ve alt manşetlerini özgün bir basın özeti içinde bir araya getirmek.
Gazetelerin yayımlanan birinci sayfalarının listesi Basın İlan Kurumu’nun Gazete İlk Sayfaları bölümünden takip edilebiliyor. ATA TV Haber’de ise günlük basın özetlerinin yanı sıra günün son dakika gelişmelerini ve gündemdeki haberlerin ayrıntılarını takip edebilirsiniz.
ATA TV Haber Merkezi
Yorumlar kapalı.